Cắn bút, múa bút - những điều cần biết khi viết essay vào đại học Mỹ (phần 0 - chương 2)

CHƯƠNG HAI: KHÁN GIẢ BẤT ĐẮC DĨ

Tám giờ tối thứ năm, gió thổi vù vù và tuyết quất ngựa truy phong trên các cành cây khăng khiu giữa lòng thành phố Crewsneck, Massachusetts. Một bóng người lê bước dọc theo campus của First Choice University, quần áo xốc xếch, lưng khòng xuống dưới sức nặng của một bao tải nặng trĩu vắt ngang vai, gò má hốc hác và quầng thâm dưới mắt chứng tỏ nhiều đêm mất ngủ. Một anh chàng vô gia cư đáng tội nghiệp.

 

Thế nhưng, một cái nhìn kĩ hơn dưới vành mũ bạc màu để lộ một gương mặt trẻ măng và đôi mắt mệt mỏi nhưng tinh nhanh. Ngó vào bao tải của anh, ta không thấy những bộ quần áo nhàu nhĩ, đôi giầy mòn đế hay chiếc chăn bông cũ như của nhiều kẻ lang thang khốn khổ khác. Thay vào đó, trong bao tải là hàng chống những phong bì màu cam - hồ sơ đại học cho First Choice University. Anh chàng già trước tuổi này thực ra mới chỉ hai mươi lăm, không say rượu và cũng không tuyệt vọng. Anh ta vừa mới rời nơi làm việc để lê bước về nhà. Tên anh là Henry Haggard, và anh là một adcom (admission officer) của trường đại học First Choice vào mùa tuyển sinh.

Henry ngán ngẩm nghĩ đến viễn cảnh của buổi tối thứ năm trước mắt: trong khi các đồng nghiệp của anh đang sửa soạn đi ăn tối ở các nhà hàng sang trọng thì anh đành chôn chân ở nhà để hoàn thành công việc - 30 hồ sơ phải đọc trước sáng mai. Đang thở dài, anh ta bỗng sáng mắt khi nhớ đến người bạn đồng hành tối nay của mình, một cô adcom lính mới còn rất trẻ, mới tốt nghiệp từ First Choice University năm ngoái.

 

Và thế là tối hôm đó...

CẢNH: Phòng khách của anh chàng Henry Haggard. Rải rác khắp trên các đồ đạc second-hand là những chiếc tất nhàu nhĩ đi suốt tuần và các mảnh Doritos vỡ vụn. Trong một góc phòng, chiếc TV đen trắng rền rĩ một cuộc đấu bóng chày. Henry năm xoài trên chiếc ghế đi-văng, chuyển mình liên tục. Thỉnh thoảng anh nhấc một chiếc phong bì vàng từ một tập phong bì cao ngất bên cạnh, uể oải nhìn lướt qua nội dung bên trong, nguệch ngoạc vài dòng bút chì, rồi vứt nó xuống sàn nhà. Anh đã dành phần lớn các buổi tối tháng này - thật sự là cả bốn mùa đông vừa qua - ở vị trí nằm xoài này. Đêm nay, trong trí tưởng tượng của anh, chiếc tủ lạnh tỏa một màu sáng xanh rờn rợn, những chai bia đông đá mời gọi như những nàng tiên cá bên kia đám bùn hồ sơ đại học.

Đối diện với anh, Sara Bleary ngồi chìm sâu trong chiếc ghế bành - 22 tuổi, trẻ trung, quyến rũ, nhưng đã có những vòng trũng thâm dưới mắt trong mùa tuyển sinh đầu tiên của cô. Bút chì trong tay, cô nhìn trân trân vào đống hồ sơ của mình, cũng cao ngất như của Henry. Hai người lừ đừ đọc hồ sơ như người nghiện, mắt mờ **c sau những giờ dài làm việc.

This part, you have to read in English. Sorry, but it is a must to retain the humor.

  •         Sarah: You sure know how to show a girl a good time.

  •         Henry: Welcome to life in the admissions office.

  •         Sarah: Hey, there's an essay for you. (He does not look up. She reads from the application.) "I believe diversity of learning is the most important educational goal to have -"

  •         Henry: (putting his hands over his ears) No more, I can't take it. Not while my baseball team is down 10 points.

  •         Sarah: (going on) "For me, diversity has a double advantage: Firstly, it is to anyone's advantage to know about it as much as they can, and secondly, there are more than one or two things in which I am interested. I am not saying that it is not good to concentrate studies in one area later on, or that I want to learn all there is to learn, but rather that my four college years will be my chance to take a wider ranges of courses than I ever could...." No Hemmingway, is he?

  •         Henry: The imagination of a hockey puck.

  •         Sarah: I've been reading ones like these all night. But the thing is, he's a decent kid - I want to like him.

  •         Henry: There's your first mistake

  •         Sarah: (intent on the application) He's got OK grades in a good course load in a good school, active enough, but just so gray on the paper. He wouldn't stand out against a cement wall.

  •         Henry: Here's your write-up (eyes close, dictating) "Respectable stats and the usual range of x-currics but bland bland bland. Teachers mention imagination and sense of humor not confirmed by essay. A numbers call at the end, but looks like WL (waitlist) at best."

  •         Sarah: How can you say that without even looking at the files? Besides, you are wrong about the imagination and humor. They say he's earnest and hard-working.

  •         Henry: So change it to, "Implied slavery is indeed confirmed by essay." I know that kid and thousands like him. Standard fare from private schools in Boston or New York or Chicago...

  •         Sarah: It's Dallas, actually.

  •         Henry: Same differences. Probably has NY parents.

  •         Sarah: (confirms it in the file) All right, smart guy...

  •         Henry: Maybe he's from the high-tax-bracket public schools in the middle class suburbs. Big difference, right? What's so likable?

  •         Sarah: A little cynical, aren't we?

  •         Henry: Just realistic. Wait till you've been at it a couple of years. Or months. The kid gotta come across the paper, or else when they come up for committee decision, you - and they- won't have a leg to stand on. I mean, I like to discover an NSTK as much as anyone...

  •         Sarah: NSTK?

  •         Henry: Neat Small Town Kid. but even they gotta come alive in the app. Haven't you noticed that most apps are the same as most others? These are teenagers, after all. I know they've really worked hard as assistant business manager of the newspaper and they're all individuals and "very unique" and all of that crap - at least, that's what they all say - but you wouldn't know it from their applications. And that's what counts.

  •         Sarah: (yawning) What time is it?

  •         Henry: (cheers up) Party time. Want a beer?

  •         Sarah: no thanks (She pats the top of her pile of folders) Duty still beckons.

  •         Henry: Duty doesn't have to be total agony.

  •         Sarah: Yeah, well, I'ev been on this same kid for half an hour and I can't remember a thing about him. I think I'll get some more coffee.

  •         Henry: Why don't you cut out the middle man and go straight to the No-Doz (aka Rejection). There's not enough coffee in Brazil to keep you alert for 40 folders. Have a beer - might as well enjoy yourself.

  •         Sarah: don't try to corrupt me. I'm on a strict caffeine and popcorn diet. Besides, I'll fall asleep.

  •         Henry: That never stopped anyone from reading folders. Sure, you'll have the occasional nightmare that every kid is a pre-something-or-another whose essays begin "Hello, I'm a very unique person" but you'll get over it. Some of my best evaluations are written asleep (He struggles up from the couch and goes into the kitchen).

  •         Sarah: How do people do jobs like this for 10 or 15 years?

  •         Henry (from the kitchen): Don't ask me.

  •         Sarah: Didn't I hear this year is your last year?

  •         Henry: Yup. My hitch for Mother First Choice is over (returning with a coffee pot and two beer bottles). Law school, here I come.

  •         Sarah: It's not over yet.

  •         Henry: True (He holds out a bottle) Brought one for you just in case. Sure you don't want some? (she shakes her head. He pours from the coffee pot into her cup)

  •         Sarah: Maybe a sip of yours. (He hands her the beer; she sips and gives it back) Mmmm.

  •         Henry: I'll tell you how they do it. The big guys don't read as many folders, for one thing.

  •         Sarah: Assistant directors do.

  •         Henry: (sitting up halfway) Hey, I'm assistant director. Assistant director means squat. You'll be assistant director too if you stay around 2,3 years and don't have any major screw-ups. I mean the directors and the associate directors. You think they read half the folders we do? No way, too much burnout. How far behind are you?

  •         Sarah: Far.

  •         Henry: How long does it take you to read a folder?

  •         Sarah: I don't know, 15 minutes plus writing. Longer if I'm tired.

  •         Henry: Well, there it is. Not bad, but you gotta do 5 or 6 an hour to keep from drowning. 10 minutes and get outta there. And hell, even that doesn't do it. What you realize is that, to do the job right, there aren't enough hours. And that's why God invents winter weekends.

  •         Sarah: 10 minutes? How do you give it a good read?

  •         Henry: After a while, most of them won't even take 5. The point is to get them done. Period. Sure you'll blow a couple, that's expected. But there're checks and balances along the way in the system. Even so, sometimes a kid falls through the crack. Can't be helped. Things happen fast. They have to.

  •         Sarah: I was a little blown away by the speed of the early-action decisions in committe. I mean, boom boom boom, most kids took no more than 2 minutes.

  •         Henry: Oh boy (shakes his head) Wait till regular committee starts in Feb. 2 minutes is an eternity. The December meetings are like slow action movie compared to March. Last year we made 444 decisions in one day between 10 and 4, and we broke for lunch for half an hour!

  •         Sarah: I don't know why, but the last few days have been full of essays on dying pets by the pom-pom croud. And I've still got a bunch to go. Speaking of which...

  •         Henry: Yeah, yeah. Reed. (They return to their folders, leafing through the forms, writing short paragraphs pf evaluation, and occasionally shaking their heads over an apps. Sarah sips at her coffee, Henry quaffs from his beer. He starts on the second bottle.)

  •         Sarah: Hey, listen to this.

  •         Henry: I warn you, what you're about to do constitutes assault with a deadly weapon in some states.

  •         Sarah: (reading from the essay) "I, Bradley T. Borewell, am a happy, well-rounded student. Through much hard work and study I have been able to produce this result."

  •         Henry: (clicking an imaginary rifle): Bang. It was self-defense, Your Honor.

  •         Sarah: (yawning and stretching) I think today's exercise in sadomasochism is over.

  •         Henry: Going so soon?

  •         Sarah: (getting up and looking at the clock) It's almost midnight. There're still some left, but as you would say, what's tomorrow is for, right? (She piles the folders into a canvas bag.)

  •         Henry: If it weren't so late, I'd ask you what you are doing later. I might ask you anyway.

  •         Sarah: Very amusing, Henry.

  •         Henry: Admission oficers are human too, you know.

  •         Sarah: Doesn't feel like it. I feel like a folder-reading machine. Wind me up and I'll do 40 a day.

  •         Henry: If you're lucky.

  •         Sarah: See you tomorrow. Thanks for the coffee. And the wild time (She moves towards the door. Still on the couch, he twists and stretches out his arms in mock panic.)

  •         Henry: No no, don't leave me here with them!

  •         (but she is gone. Henry slumps back and looks at his file)

  •         Henry: Five more, but first...

  •         (He goes into the kitchen and returns with another beer. Settling on the couch, his eyes half-lidded, he picks up the next folder, his 38th of the day - YOUR APPLICATION.)

Fadeout, with the sound of snoring in the background.

 

1. Màn kịch trên có ý nghĩ gì?

    Henry Haggard và Sarah Bleary. Hãy xăm soi họ cho kĩ - đó là khán giả cho bài essay của bạn.

Trong nhóm Committe đại học Mĩ (hay Nhóm Sếp Sòng Tuyển Sinh Đại Học) có chủ yếu hai loại người: Những Người Khốn Khổ và Bố Già. Những Người Khốn Khổ thường trẻ tuổi, năng động, nhiệt huyết, thường tốt nghiệp từ trường đại học họ làm việc cho. Thông minh nhưng không đến nỗi mọt sách, nhận làm việc để kiếm thêm tiền hoặc để tôn resume, giết thời gian cho đến lúc lên graduate schools. Một số trở thành high school counselors hoặc giáo viên. Henry Haggard và Sarah Bleary là Những Người Khốn Khổ.

Bố Già là những người sau tấm màn che, những kẻ giấu mặt đặt các luật lệ và tiến hành cuộc chơi. Như những người lính lâu năm, họ đã leo thang từ bậc tận cùng của những kẻ mắt mờ đọc essay đến đỉnh cao quyền chức. Con người của Bố Già dao động từ loại Niên Lão (lông mày rậm, hôligan bóng đá, xem gôn trên TV) đến loại trẻ trung, linh hoạt, gõ bàn phím như vuốt tóc.

Cả Bố Già và Những Người Khốn Khổ đều rất hăng hái trong các buổi tiệc tùng. Họ thân thiện, chuyên nghiệp trong các cuộc phỏng vấn và hay nở nụ cười tươi. Đâu đó bên trong là lòng quan tâm thực sự đến các nhân tài trẻ tuổi, thế nhưng giữa lòng quan tâm đó và sự thông cảm sâu bên dưới là một bức tường dày của tính hoài nghi, nhanh chóng đóng thành chai sạn. Đó là khán giả của bạn.

 

2. Ai là người quyết định?

    Những Người Khốn Khổ và Bố Già chủ yếu là người đọc hồ sơ của bạn. Ở những trường nổi tiếng, hồ sơ ngập đầu, adcom thường thuê thêm người "đọc hộ," từ học sinh đã tốt nghiệp đến vợ của ông thủ trưởng. Làm việc càng lâu thì đọc càng ít hồ sơ, đó là điều đương nhiên. Trong admission office, đọc essays là công việc cu li. Điều ngược đời là người đọc có ít tiếng nói về mặt chính sách nhưng lại nhiều về mặt cá nhân - do đó nhiều tiếng nói về bạn, nhất là khi bạn rơi vào loại Bình Dân.

 

3. Lần đọc thứ nhất và thứ hai:

    Mỗi hồ sơ được đọc hai lần. Henry và Sarah thuộc Lần Đọc 1: họ viết nhận xét chung và đánh giá bạn theo điểm số từ 1 đến 5, 6. Mỗi trường đại học có một cách chọn Lần Đọc 1 khác nhau. Như ở Brown, hồ sơ được đọc lẫn lộn; đến Lần 2 thì theo nơi ở và địa lý của bạn (VD: học sinh ở California, Oregon, Arizona do ông A đọc; học sinh từ Châu Á, Châu Phi do chị B đọc). Người đọc bài của bạn sau đó sẽ trình bày hồ sơ này trước Ban Giám Khảo (các vị áo cao mũ dày) để đi tới quyết định vào hay ra. Ở Columbia, ngược lại, Lần 1 sẽ được đọc theo địa lý, Lần 2 thì lẫn lộn bởi cán bộ giảng dạy, cựu sinh viên, và tất cả những ai đồng ý nhào vô để làm cho xong việc.

Phần lớn ở các trường, người đọc theo địa lý (Ông Địa) là người có tiếng nói trọng lượng nhất. Ông Địa sẽ so sánh bạn với các đơn hồ sơ khác trong cùng khu vực nơi bạn sinh sống, trường của bạn, nước của bạn. Một lẽ đơn giản là Ông Địa biết "bạn từ đâu đến."

Bài viết sưu tầm từ On Writing The College Application Essay. Tác giả Harry Bauld đã từng là adcom ở Brown University và Columbia University.

 

Nguồn VietAbroader